მსხვერპლის სტატუსის მინიჭება
1. ტრეფიკინგის მსხვერპლის სტატუსი
1. ტრეფიკინგის მსხვერპლის სტატუსის მინიჭების საკითხს წყვეტს სპეციალური მუდმივმოქმედი ჯგუფი, პირის მიერ ტრეფიკინგის მსხვერპლთა მომსახურების შესაბამისი დაწესებულებისთვის (თავშესაფრისთვის) მიმართვის შემდეგ. სტატუსის მინიჭების საკითხი მიღებიდან არაუგვიანეს 48 საათისა უნდა გადაწყდეს. საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული შესაბამისი ორგანო ვალდებულია მიიღოს ზომები პირისთვის ტრეფიკინგის მსხვერპლის სტატუსის მინიჭების საკითხის გადასაწყვეტად საჭირო ინფორმაციის დაუყოვნებლივ შესაკრებად.
ტრეფიკინგის მსხვერპლის სტატუსის მინიჭების შემთხვევაში პირს ეძლევა უფლება, მიმართოს ტრეფიკინგის მსხვერპლთა მომსახურების დაწესებულებას (თავშესაფარს) და ისარგებლოს კანონით გათვალისწინებული უფლებებით.
ტრეფიკინგის დანაშაულზე გამოძიებასთან თანამშრომლობის გადასაწყვეტად მსხვერპლს მოსაფიქრებელი ვადა ეძლევა. მას შეუძლია ითანამშრომლოს გამოძიებასთან, ან უარი თქვას თანამშრომლობაზე. შესაბამისად, თუ მას თანამშრომლობა არ უნდა, ის ჩვენებას არ მისცემს. ქვემოთ მოყვანილია ამ საკითხთან დაკავშირებული დეტალური ინფორმაცია:
ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლს უფლება აქვს, ისარგებლოს მოსაფიქრებელი ვადით – არანაკლებ 30 დღისა, რათა მიიღოს გადაწყვეტილება, სურს თუ არა, ითანამშრომლოს სამართალდამცავ ორგანოებთან შესაბამის დანაშაულზე სისხლის სამართლის პროცესის განხორციელებაში.
მოსაფიქრებელი ვადა აითვლება პირის მიერ ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა მომსახურების დაწესებულებისათვის (თავშესაფრისათვის), სამართალდამცავი ორგანოსათვის ან შესაბამისი დაწესებულებისათვის მიმართვის დღიდან.
ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლი მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში თავისუფლდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 371-ე მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან.
2. სახელმწიფოს ვალდებულებები დაზარალებულთა დახმარებისა და დაცვის კუთხით
კანონის მიხედვით, სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს მსხვერპლთა დაცვა, დახმარება და რეაბილიტაცია (მუხლი 2).
ა. უსაფრთხოება და თავშესაფარი
· თავშესაფრით უზრუნველყოფა: მსხვერპლს აქვს უფლება, განთავსდეს ტრეფიკინგის მსხვერპლთა სპეციალურ თავშესაფარში, სადაც უზრუნველყოფილია მისი უსაფრთხოება და საჭიროებები.
· უსაფრთხოება: სახელმწიფომ უნდა მიიღოს ყველა ზომა, რათა დაიცვას მსხვერპლი მოვაჭრეებისგან, მათ შორის, შესაძლოა გამოყენებული იყოს დაცვის სპეციალური ღონისძიებები (თუ არსებობს საფრთხე).
ბ. ფინანსური და მატერიალური დახმარება
· ერთჯერადი დახმარება: მსხვერპლს უფლება აქვს, მიიღოს ერთჯერადი ფულადი დახმარება რეაბილიტაციისა და საწყისი საჭიროებებისთვის.
· საცხოვრებლის დაფინანსება: თუ მსხვერპლი ტოვებს თავშესაფარს, მას შესაძლებელია დაეხმარონ საცხოვრებლის ქირის დაფარვაში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში.
· ტრანსპორტირება: მას უზრუნველყოფენ ტრანსპორტით, მათ შორის, საქართველოში დაბრუნების შემთხვევაში (თუ საზღვარგარეთ იყო).
გ. სამედიცინო და ფსიქოლოგიური დახმარება
· სამედიცინო მომსახურება: მსხვერპლს სრულიად უფასოდ უტარდება ყველა საჭირო სამედიცინო მომსახურება, როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქიკური ჯანმრთელობის აღსადგენად.
· ფსიქოლოგიური დახმარება: უზრუნველყოფილია პროფესიონალი ფსიქოლოგებისა და ფსიქოთერაპევტების დახმარება.
დ. იურიდიული და სოციალური დახმარება
· იურიდიული დახმარება: მსხვერპლს უფასოდ ენიშნება ადვოკატი, რომელიც დაიცავს მის ინტერესებს გამოძიების, სასამართლო პროცესისა და სხვა სამართლებრივი პროცედურების დროს.
· განათლება და დასაქმება: მსხვერპლს ეხმარებიან განათლების მიღებასა და სამსახურის მოძებნაში, რაც აუცილებელია მისი სრულფასოვანი რეინტეგრაციისთვის საზოგადოებაში.
· დოკუმენტაციის აღდგენა: ეხმარებიან პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტების აღდგენაში (ასეთის დაკარგვის ან განადგურების შემთხვევაში).
დახმარების მიზანია მსხვერპლის უსაფრთხოება, მისი უფლებების დაცვა და საზოგადოებაში ნორმალური ცხოვრების აღდგენა.
3. უცხოელი მსხვერპლი
უცხოელი, რომელიც არის საქართველოს ტერიტორიაზე ჩადენილი ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) დანაშაულის მსხვერპლი, დაზარალებული, სარგებლობს იმავე უფლებებით, რომლებიც ამ კანონით გათვალისწინებულია ტრეფიკინგის მსხვერპლისათვის, დაზარალებულისათვის.
ტრეფიკინგის მსხვერპლი, დაზარალებული, რომელიც არის უცხო ქვეყნის მოქალაქე ან მოქალაქეობის არმქონე პირი, თავისუფლდება საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 185-ე მუხლით განსაზღვრული ქმედებისათვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან.
დაუშვებელია მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში საქართველოდან იმ უცხოელის გაძევება, რომლის შესახებაც არსებობს საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ იგი შეიძლება იყოს ტრეფიკინგის მსხვერპლი, დაზარალებული.
მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში აღნიშნულ პირზე ბინადრობის მოწმობას გასცემს საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო ტრეფიკინგის მსხვერპლთა მომსახურების დაწესებულების ან პროცესის მწარმოებელი ორგანოს შუამდგომლობის საფუძველზე. ინფორმაცია, რომლითაც ხდება შუამდგომლობაში მითითებული პირის იდენტიფიცირება, საიდუმლო ინფორმაციაა და მისი გამჟღავნება ისჯება კანონით. შესაბამისი სახელმწიფო ორგანო აღნიშნული ინფორმაციის გასაიდუმლოების თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით.